Geel/witte viooltjes in San Gimignano

De skyline van San Gimignano wordt wel het Manhattan van Toscane genoemd. Het mooie middeleeuwse stadje is vooral bekend om zijn vreemde torens, die al van grote afstand zijn te zien. Maar: heeft u in het echte Manhattan ooit geel/witte viooltjes gezien?

Ooit stonden er 72 torens in San Gimignano, het kleine Toscaanse stadje in de provincie Siena. In de twaalfde eeuw lag het op de pelgrimroute naar Rome, en begon een grote bloei als handelscentrum. Als je geld had liet je dat ook goed zien (er is niet zoveel veranderd in al die jaren) en toen de eerste rijke familie een toren aan het huis liet bouwen kwam de volgende familie met een toren die net wat hoger was.

Statussymbool
Officieel waren die torens bedoeld als verdediging van het familiebezit, maar het bouwen van torens werd in het kleine stadje al gauw een statussymbool. Elke familie die een beetje mee wilde tellen bouwde een toren, en zo mogelijk hoger dan die van de buren. Als je bedenkt dat San Gimignano een oppervlakte heeft van zo'n 500x900 meter, kun je je amper voorstellen hoe al die 72 torens er een plaatsje konden vinden. Om de gekke prestigestrijd een beetje in de hand te houden werd bepaald dat geen enkele toren hoger mocht zijn dan die van de burgemeester. De Torre Grossa van het stadhuis was dus het maximum: vierenvijftig meter. Het protest van de familie Salvucci mocht er zijn. Ze bouwden gewoon twéé torens aan hun huis, die samen natuurlijk hoger waren dan die ene van de burgemeester. Uitslovers. Je moet er niet aan denken hoe de stad eruit had gezien als er in die tijd al SUV auto's te koop waren geweest.

Veertien torens
Zoals bij veel toeristische trekpleisters is ook San Gimignano het leukst vóór de komst van de eerste bussen met toeristen, en 's avonds als ze weer zijn vertrokken. Ga dus als het kan buiten het seizoen (en als dat niet mogelijk is in de ochtend) een wandeling maken door de smalle straatjes. Je loopt in hooguit een kwartier dwars door de stad, maar veel leuker is het om af en toe te blijven staan om dit monument van de Middeleeuwen te bewonderen. Loop ook eens een kerk in, zoals de Duomo uit 1148 of de kerk van Sant'Agostino, waar schitterende fresco's zijn te zien. Van de 72 torens in het stadje zijn er nog 14 over (de Torre Grossa kan als enige worden beklommen), en de mooie pleinen zijn het zeker waard om even te bekijken. Ze zijn met UNESCO geld in de oude luister hersteld en sinds 1990 staat het op de lijst van wereldcultuurerfgoed.

Serafina
's Avonds zorgt een zwak briesje voor verkoeling en ik kies een terrasje op het Piazza del Duomo. Ik raak aan de praat met een medewerkster van het gemeentelijk museum aan de overkant, waar ik die ochtend ook ben geweest. Zij biedt mij een glas wijn aan, en natuurlijk valt de keus op de Vernaccia, de voortreffelijke witte wijn van San Gimignano die alleen hier wordt geproduceerd. Op ons tafeltje staat ook een vaasje met viooltjes, en terwijl ik de bloemen wat schik vraagt ze of ik de betekenis ervan weet. Ik had al gezien dat ze, net als veel andere inwoners van San Gimignano, een Fina-hangertje droeg – de beschermheilige Serafina van de stad. Ze vertelt me dat Fina een meisje was dat op 12 maart 1253 op vijftienjarige leeftijd stierf aan een ongeneeslijke ziekte. Tijdens haar korte leven wijdde ze zich aan armenzorg, en volgens de legende bad paus Gregorius I voor haar zieleheil. Toen ze stierf groeiden er zomaar geel/witte viooltjes op de houten plank waarop ze lag. Volgens mijn gastvrouw moest ik zeker een viooltje op mijn shirt doen als ik vertrok uit San Gimignano. “Dat brengt geluk,” zei ze met een prachtige lach. Ik beloofde haar plechtig dat te doen. Sinds die avond houd ik veel van viooltjes.

door Jouel Rasmussen